Kan iedereen ’n held zijn?

Het is me pas overkomen: ik luister in een zaaltje naar een toespraak, de spreker maakt een seksueel getinte grap en noemt mijn naam daarbij. Dat ervaar ik als seksueel intimiderend. Mannen lachen, vrouwen zwijgen en ik zeg heel zwakjes: ‘Wat bedoel je precies?’ Geen antwoord.

Kennelijk is dit gedrag normaal. Wanneer roept er iemand eens luid: ‘Sorry jongens, we leven in 2017, dit kan écht niet.’ Zó gemakkelijk kan heldengedrag zijn: opstaan en het voor iemand opnemen die wordt gepest, achtergesteld of geïntimideerd.

Eigenlijk is heldengedrag niet meer dan dat mooie mensen iets moois doen voor andere mooie mensen. Over wat dat ‘mooie’ is, dáár kunnen we het over hebben. Of over hoe vaak je dat moet doen, of hoe groots het moet zijn.

De vraag is: moet je bijzonder zijn of kan iedereen een held zijn?   

Ja, zeg ik, iedereen kan het niet alleen, maar mensen zijn allemaal op weg om een held te worden, op zijn minst een kleine held. En dat kun je oefenen. Zorg dat je heldenkeuzes herkent en maak dan de beste keuze, in het belang van een onderdrukte medemens of van de hele gemeenschap. Het vraagt vaak om uit je comfortzone te komen. Bovendien sluit alles wat je wél kiest ook mogelijkheden uit.

Word je dan automatisch ook een grote, ‘echte’ held? Om dat te worden moet je met grote dromen insteken en vooral bijtijds beginnen. Gelijkwaardigheid bereik je niet met kleine keuzes, armoede bestrijd je niet door een eenmalige donatie. Grote resultaten vragen niet alleen een goede voorbereiding maar ook grote inzet gedurende een flink deel van je leven.  

Hier zijn vijf vragen om je beter op weg te helpen om een grote of kleine held te worden. Want we willen niet alleen graag helden om ons heen hebben om ons te helpen; we willen er zelf ook graag eentje zijn!

  1. Hoe vaak kom je morele keuzes tegen?
    Neem van mij aan dat je ze er dagelijks zijn. Zie je ze niet? Of zie je wel en heb je het antwoord zo snel gevonden dat je het niet eens in de gaten had?
  2. Hoe stel je vast wat de beste keuze is?
    Heb je een procedure, beslis je met je hart of weet je helder in welke richting jouw moreel kompas wijst, de twee of drie principes waaraan je ongeacht de omstandigheden altijd trouw wilt blijven? Wie altijd emotioneel keuzes maakt loopt de kans om inconsequent te zijn en wie alleen volgens een protocol werkt de kans om star te zijn.
  3. Welke rol spelen persoonlijk belang, het belang van naasten of gemakzucht?
    Om niet vanuit eigenbelang te handelen kun je bijvoorbeeld in de schoenen van een ander gaan staan. Maar soms is het complex. Wat doe je als je collega iets duurs van het werk meeneemt? Geef jij hem aan? Je zou het zelf ook niet fijn vinden als die collega jóu zou verraden. Toch leidt de andere kant opkijken als je collega steelt ook niet tot rechtvaardig en integer gedrag. Ga jij net zo lang door met zoeken tot je een oplossing voor dit dilemma hebt gevonden die wél voldoet?
  4. Hoeveel moeite kost het je om voor achtergestelde mensen op te komen of voor je principes?
    Ben je alleen een held als het je uitkomt of niet te veel inspanning vraagt? Ga je desnoods tegen de grote stroom in, uit je comfortzone? En hoe lang houd je vol?
    Bij helden denken we vaak aan moed en doorzetten, aan onbetaalde daden en aan bescheidenheid.
  5. Waaraan denk je bij een held: iets éénmaligs, een proces van stappen of een levenshouding?
    Iemand die het altijd opneemt voor de zwakkere vinden we eerder een held dan iemand die dat eenmalig doet. En iemand die grootse dingen doet (zijn bestaan opgeven om in Afrika wezen te helpen), of een flinke prijs betaalt (met gevaar voor eigen leven bijvoorbeeld) vinden we weer meer held dan iemand die vanuit een veilige omgeving geld schenkt aan goede doelen. Er zijn dus variaties. Afwachten tot je met pensioen gaat met ‘goede dingen doen’ vinden we meestal niet erg heldhaftig.

Kijk voor jezelf waar je zit in dat heldenproces. Hoeveel stapjes heb je al genomen? Wat staat centraal in je leven: zelf genieten of met anderen iets delen? En met wie dan?
Denk je bij heldengedrag aan integriteit op het werk? Wat doe je daarbuiten nog meer? Wat wil je eigenlijk doorgeven aan de volgende generatie?
Let op: iedereen is op weg om een held te worden, zelfs als je maar één pas hebt gezet. Zorg dat je aan het einde van je leven genoeg tijd hebt vrijgemaakt om een ‘echte’ Held te zijn!

Het helpt enorm als je je levenservaringen op papier zet.
Wil je je levensverhaal leren opschrijven als een heldenverhaal? Houd dan de komende nieuwsbrieven in de gaten. Onder agenda vind je meer info over de extra dag voor schrijfdocenten om hun eigen deelnemers hierin te begeleiden.

 

© 2017 | Anita van der Helm | Verhalen die verder gaan | Alle rechten voorbehouden  

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *